Wat is Voice Dialogue?

Voice Dialogue is een methode die als training in zelfkennis en bewustzijnstransformatie is bedoeld, maar die ook een belangrijk therapeutisch instrument is. Bovendien is de dialoogvorm uitermate geschikt voor het werken met relaties. Psychologen, therapeuten, coaches, supervisoren en trainers kunnen deze methodiek uitstekend in hun werk integreren en gebruiken voor intervisie en supervisie. Voor acteurs is dit een uitstekend hulpmiddel om de energiepatronen van waaruit ‘karakters’ en rollen voorkomen, in zichzelf te onderzoeken en te ervaren.

Onze Ikken

Voice Dialogue is een methode om in dialoog te komen met onze innerlijke stemmen. Deze behoren toe aan de verschillende delen van onze persoonlijkheid: onze ikken. Zij hebben ieder hun eigen manier van denken, voelen, gedrag en waarneming. Vaak identificeren we ons met één of meerdere deelpersoonlijkheden, waarmee we hebben leren leven, onze zogenaamde “primary selves”, terwijl andere delen van ons tevergeefs hun stem proberen te laten horen. Deze delen noemen we de “disowned selves”.

In Voice Dialogue worden de verschillende ‘ikken’ uitgenodigd om vrijuit te spreken, om zich in al hun energie te manifesteren. Vrijuit wil zeggen zonder tussenkomst van het ego, dat zich meestal met de kritische deelpersoonlijkheden zoals de ‘controleur’ en de ‘criticus’ identificeert. Eenmaal aan het woord blijken de delen graag te willen spreken en heel wat te vertellen te hebben op hun eigen specifieke wijze.

Energiewerk
Veel nadruk leggen wij op het feit dat Voice Dialogue energiewerk is. In essentie zijn de delen energiepatronen die we in de loop van ons leven hebben opgebouwd, van instinctieve, gevoelsmatige, mentale en spirituele aard.

Kwetsbaarheid
Onze definitie van bewustzijn is: het gewaar zijn en het ervaren van onze energiepatronen (delen). Een basis van deze energieopbouw is de polariteit kracht-kwetsbaarheid. Binnen deze tegenpolen speelt zich ons individuele leven af, maar fluctueren ook onze relaties. Verdrongen kwetsbaarheid is vaak de kernoorzaak van diverse soorten spanningen. Het is vaak de kwetsbare pool die we in Voice Dialogue weer tegenkomen en die bewustzijnstransformatie op gang brengt. Kwetsbaarheid is een breed begrip dat o.a. staat voor onze angsten, verdriet, pijn, onzekerheid, eenzaamheid, schuld en schaamte gevoelens. Ook onze gevoeligheid is onderdeel van deze kwetsbaarheid.

Bewust Ego
Voice Dialogue is een eenvoudige, hoogst ‘elegante’ methode.Theoretisch onderbouwd door Jung, is ze gevoed door stromingen als Psychodrama, Gestalt, Transactionele Analyse en Psychosynthese, terwijl invloeden van het Griekse denken, de leer van Aurobindo en Gurdjieff erin terug te vinden zijn. Met Voice Dialogue kun je zo ‘diep’ gaan als je wilt, maar ook zo ‘hoog’ als je reikt, zo ‘laag’ als je durft en zo ‘ver’ als je kunt. Het is de verkenning van onze innerlijke ruimte, waarin zowel hemel als aarde hun plaats hebben.

Uiteindelijk doel is om onszelf in alle dimensies te leren kennen, zodat we meer keuzemogelijkheden krijgen, vanuit een steeds bewuster wordend ego. De hierdoor optredende verschuiving in onze energiepatronen brengt verandering van bewustzijn met zich mee. Deze veranderende kijk op onszelf verandert ook onze relatiemogelijkheden en de plaats die wij in de wereld innemen.

Voor wie is het bedoeld?

Voor iedereen die geïnteresseerd is in zelfontwikkeling en in de ontwikkeling van anderen. Het is geschikt voor mensen die hun eigen karakter willen leren kennen, maar ook voor degenen die anderen daarbij willen helpen.

Door de praktische toepasbaarheid en de heldere theoretische basis is Voice Dialogue geschikt voor zowel individuen als professionals. Zowel beginners als ervaren therapeuten of coaches kunnen met deze methode werken, afhankelijk van hun achtergrond en doel.

Wie je ook bent: Voice Dialogue is een verdiepend en boeiend instrument om toe te voegen aan je gereedschapskist op het pad van zelfkennis.

Wat zijn de voordelen?

Wanneer je Voice Dialogue beoefent met een ervaren begeleider, zul je al snel verbeteringen merken. Enkele voordelen van deze methode zijn:

Inzicht in je gedrag, gevoelens en keuzes.
Ontdekken welke zelven je leven, relaties en carrière sturen — en welke meer aandacht verdienen.
Het vermogen ontwikkelen om bewuste en vrije keuzes te maken door je los te maken van oude patronen.
Een meer gecentreerd en inclusief gevoel van wie je bent, door het omarmen van zowel tegengestelde als aanvullende kanten van je persoonlijkheid.
Bewustwording van je volledige mens-zijn — rationeel, emotioneel, materieel, spiritueel, zorgzaam, ouderlijk of kinderlijk.
Leren van je relaties: de manier waarop je anderen beoordeelt of met hen omgaat, zegt veel over jezelf.
Verbetering van romantische relaties door te herkennen wanneer je vastzit in oude patronen en te leren hoe je deze kunt doorbreken voordat de relatie uiteenvalt.
Meer mogelijkheden om de uitdagingen van het ouderschap aan te gaan. Je wordt je bewuster van de opkomende zelven in je kind en van hoe jouw eigen persoonlijkheid die van je kind beïnvloedt.
Ontwikkeling van gevoeligheid voor de energieën van jezelf en van anderen. Je leert deze energieën bewuster te gebruiken en gemakkelijker grenzen te stellen.

Voice Dialogue: De methode

Het theoretische kader van Voice Dialogue werd door de grondleggers Hal en Sidra Stone de Psychology of Selves genoemd.
De naam verwijst naar het idee dat onze persoonlijkheid niet uit één ‘ware’ ik bestaat, maar uit vele verschillende zelven — ook wel subpersoonlijkheden genoemd — die elk hun eigen leven, verlangens en behoeften hebben.

Het doel van Voice Dialogue is om te onderzoeken hoe deze zelven in ons werken: in onze relaties, in onze keuzes, en in onze manier van zijn.
Kort gezegd: door middel van dialoog willen we leren hoe de verschillende zelven bijdragen aan de evolutie van ons bewustzijn en aan het leven dat we leiden.

Hieronder volgt een korte inleiding in enkele van de belangrijkste theoretische concepten uit de Psychology of Selves en Voice Dialogue:
het bewustzijnsmodel, de innerlijke criticus, het onbewuste en de bindingspatronen.

Het bewustzijnsmodel

In Voice Dialogue zien we bewustzijn als het bewust worden én ervaren van energiepatronen.
We verdelen bewustzijn in drie niveaus:

Bewustzijn
Ervaring van energiepatronen
Het Aware Ego-proces

1. Bewustzijn

Bewustzijn is de staat waarin je jezelf en je leven kunt waarnemen zonder oordeel of evaluatie.
Het is de stille, observerende aanwezigheid die getuige is van wat er gebeurt.

2. Ervaring van energiepatronen of subpersoonlijkheden

Deze patronen vertegenwoordigen de subpersoonlijkheden in ons.
Subpersoonlijkheden zijn de delen die samen onze persoonlijkheid vormen.
Ze zijn niet enkel mentaal, maar ook energetisch en lichamelijk verbonden.
Elke subpersoonlijkheid heeft een eigen wil, gedachten, gevoelens en een eigen stem.

Er bestaan talloze zelven: de Controleur, Strandganger, Perfectionist, Loslater, Aanjager, Natuurlijke stroom, Verantwoordelijke, Pleaser, Egoïstisch deel en Kwetsbaarheid, om er een paar te noemen.

We onderscheiden drie categorieën:

Primaire zelven
Verstoten (disowned) zelven
Onontwikkelde zelven

Een primair zelf is een deel van de persoonlijkheid dat sterk ontwikkeld is om psychologisch — en soms fysiek — te overleven.
Het ontwikkelt zich vroeg in het leven en heeft de functie om onze kwetsbaarheid te beschermen.

Tegenover het primaire zelf staat het verstoten zelf:
een deel van de persoonlijkheid dat niet wordt erkend of geaccepteerd en daarom wordt weggedrukt in het onbewuste.
Vergelijkbare eigenschappen in andere mensen worden dan vaak veroordeeld.

Het onontwikkelde zelf is een deel dat nog niet tot ontwikkeling is gekomen, maar zichtbaar wordt bij levensveranderingen — bijvoorbeeld wanneer iemand ouder wordt of een kind krijgt.

Polariteiten

Bij het werken met onze innerlijke zelven is het begrip polariteit van groot belang.
Primaire zelven staan namelijk in verbinding met hun tegenovergestelde, de verstoten zelven.

Bijvoorbeeld:
als jouw primaire zelf de Pleaser is — iemand die veel doet om anderen te behagen — dan is de tegenovergestelde pool vaak het Egoïstische deel.
Wie gewend is anderen te plezieren, heeft meestal nooit geleerd om eigen ruimte in te nemen of zichzelf op de eerste plaats te zetten.
Het egoïstische deel is dan verstoten, omdat het niet mocht bestaan.

De primaire zelven doen hun werk goed: ze beschermen onze kwetsbaarheid.
Vaak schuilt er onbewust een kwetsbaar deel onder onze primaire zelven.

Volgens Sidra Stone is Kwetsbaarheid het venster naar onze ziel.
Het is de poort naar verbinding en intimiteit en heeft twee aspecten:

De kwaliteit van openheid, onschuld en schoonheid.
Weerloosheid tegen pijn en misbruik.

We hebben geleerd die weerloosheid te vermijden om ons te beschermen tegen pijn.
Via Voice Dialogue leer je bewust te worden van die kwetsbaarheid en er goed voor te zorgen.

3. Het Aware Ego-proces

Het Bewuste Ego (Aware Ego) is de keuzemaker binnen de psyche.
Het ontvangt informatie van zowel het bewustzijnsniveau als van de energiepatronen (subpersoonlijkheden).
Wanneer het via Voice Dialogue ontwikkeld wordt, vervangt het het operationele ego, dat meestal bestaat uit een combinatie van primaire zelven.

Het Aware Ego-proces is dynamisch en voortdurend in beweging.
Het omvat zowel het bewustzijnsniveau als de ervaring van energie, want beide zijn essentieel om vooruitgang te boeken in het bewustwordingsproces.

Het Aware Ego bevindt zich in het midden tussen de polariteiten die gevormd worden door de primaire en de verstoten zelven.

Belangrijke concepten

Primaire zelven

De sterk ontwikkelde delen van de persoonlijkheid die ons helpen psychologisch (en soms fysiek) te overleven. Ze ontstaan op jonge leeftijd en beschermen onze kwetsbaarheid.

Verstoten zelven

Delen van de persoonlijkheid die niet worden erkend of geaccepteerd en naar het onbewuste worden verdrongen. We veroordelen ze vaak bij anderen.

Onontwikkelde zelven

Delen van de persoonlijkheid die nog niet ontwikkeld zijn, maar zich tonen wanneer er veranderingen in het leven plaatsvinden (zoals ouderschap).

Polariteiten

Primaire en verstoten zelven bestaan in paren.
Een goed ontwikkeld primair zelf betekent vaak dat de tegenovergestelde pool — het verstoten zelf — minder ontwikkeld is.
Bijvoorbeeld: een sterk ontwikkelde Pleaser heeft een zwakke of onderdrukte Egoïst.

Kwetsbaarheid

Volgens Sidra Stone is kwetsbaarheid het venster naar onze ziel — de poort naar verbinding en intimiteit.
Ze omvat zowel openheid en schoonheid als weerloosheid tegen pijn.
Onder onze primaire zelven ligt vaak een onbewust kwetsbaar deel dat we vermijden te voelen uit angst voor pijn.

Het Aware Ego-proces

Het Aware Ego is de dynamische, veranderlijke kern van ons bewustzijnsproces.
Het vormt het midden tussen tegengestelde zelven en maakt groei, integratie en bewustwording mogelijk.

De Innerlijke Criticus

Een belangrijk, en vaak bevrijdend, onderdeel van Voice Dialogue is het werken met de Innerlijke Criticus.
We hebben hem allemaal — die stem in ons hoofd die ons vertelt dat we niet goed genoeg zijn, dat we iets verkeerd doen, of dat we meer ons best moeten doen.

Of het nu gaat om ons uiterlijk, ons werk, of onze relaties — de innerlijke criticus vindt altijd iets om op te merken.
Voice Dialogue is een uitstekende methode om in contact te komen met deze innerlijke stem en hem te transformeren van je ergste vijand tot een waardevolle bondgenoot, die je kan helpen wanneer je dat nodig hebt.

Het Onbewuste

In Voice Dialogue werken we niet alleen met wat in het bewustzijn aanwezig is, maar ook met de energiepatronen die buiten de controle van het ego liggen — het onderbewuste.

Door te werken met (dag)dromen ontdekken we dat we niet alleen zijn op onze reis.
Het doel van het werken met het onbewuste is om onze innerlijke leraar te wekken — of, zoals Hal en Sidra Stone het verwoorden:

“In Voice Dialogue is het duidelijk dat er in het universum, en in ieder van ons, een diepere intelligentie aanwezig is die ontwaakt wanneer we onze reis van persoonlijke ontdekking beginnen.
Zodra deze intelligentie geactiveerd is, kan zij een altijd beschikbare vriend en leraar voor ons worden.”

Relaties: Bindingspatronen

In relaties is er een natuurlijke beweging tussen nabijheid en afstand.
Wanneer we deze bewegingen van dichterbij bekijken, zien we dat er voorspelbare patronen zijn die zich in elke relatie herhalen.

Deze zogenaamde bindingspatronen zijn automatische ouder-kind interacties tussen de ‘ouderkant’ van de ene persoon en de ‘kinderkant’ van de ander.
We onderscheiden positieve en negatieve bindingspatronen.
Ze komen voor in verschillende soorten relaties — liefdesrelaties, werkrelaties en familieverbanden.

In Voice Dialogue gebruiken we een techniek genaamd ‘Mapping’ (het in kaart brengen), waarmee we onbewuste patronen in relaties zichtbaar maken die een negatieve invloed hebben.
Door een dergelijke kaart te creëren, krijg je de mogelijkheid andere wegen te kiezen en gezondere, vrijere en positievere interacties te ontwikkelen.

Hoe werk je met Voice Dialogue?

Voice Dialogue is niet alleen een theoretisch model; het is bovenal een ervaringsgerichte methode voor contact en intimiteit met de verschillende delen in jezelf.

Er zijn meerdere manieren om Voice Dialogue te ervaren:

1. Persoonlijke coaching of psychotherapie

In eerste instantie gebeurt dit meestal via persoonlijke sessies met een ervaren begeleider.
Tijdens zulke sessies — het zijn echte dialogen, geen monologen — beweeg je door de verschillende energiepatronen die in je opkomen, terwijl de facilitator luistert en zich bewust is van zijn of haar eigen stemmen en patronen.

2. Opleiding tot facilitator

Wie zich dieper in de methode wil onderdompelen, kan een één- of tweejarige opleiding volgen bij een ervaren facilitator.
Je leert daarin hoe je zelf Voice Dialogue kunt toepassen en anderen kunt begeleiden in het aangaan van de dialoog met hun eigen zelven.

Deze training is bijzonder waardevol voor therapeuten, coaches en hulpverleners die hun professionele gereedschapskist willen uitbreiden.

De oorsprong van Voice Dialogue

De oorsprong van Voice Dialogue kunnen we volgen langs een lange reeks psychologische en wetenschappelijke voorlopers — allen in meer of mindere mate gefascineerd door de innerlijke werking van de menselijke psyche.

Hier volgt een beknopt overzicht van de belangrijkste historische invloeden.

De Oorsprong van Voice Dialogue

We kunnen de oorsprong van Voice Dialogue terugvoeren langs een lange lijn van psychologische en wetenschappelijke voorlopers, die ieder op hun eigen manier geïnteresseerd waren in de innerlijke werking van de menselijke psyche. Wat volgt is een beknopte geschiedenis en de belangrijkste figuren daarin.

En zo begint het…

Onze kleine geschiedenis begint ongeveer driehonderd jaar geleden. Verschijnselen zoals gebedsgenezing (Gassner, 1727–1779) en genezing door magnetisme (Mesmer, 1734–1815) kregen veel aandacht, zowel van het volk als van wetenschappers. In de 18e en 19e eeuw werd hypnose (her)ontdekt als een toegangspoort tot de psyche.

Men probeerde de hypnotische verschijnselen te begrijpen en te verklaren. Er werd niet alleen een dualisme aangenomen – bewust en onbewust – maar men ging er ook van uit dat de psyche uit verschillende lagen bestond. Termen zoals “de veelheid van de psyche” kwamen in zwang. Er werd gesproken over zowel bewuste als onbewuste subpersoonlijkheden.

Psychische Fenomenen

In de negentiende eeuw probeerde men de vele moeilijk te begrijpen verschijnselen van de menselijke psyche te beschrijven binnen een groter geheel. Bastien (1826–1905), een etnoloog uit die tijd, was de eerste die het verschijnsel van archetypen beschreef. In die periode zocht men naar de wereldziel. Bastien schreef het verschijnsel van gelijksoortige, diepere lagen in de psyche toe aan deze wereldziel. Later nam Jung het idee van het archetype over als een diepere laag in de menselijke psyche.

Psychologie als Wetenschap

Met Wilhelm Wundt (1842–1910) ontwikkelde de psychologie zich tot een echte wetenschap. Hij richtte een laboratorium op waarin hij het bewustzijn probeerde te onderzoeken via introspectie. Hij verwachtte daarin een structuur te kunnen ontdekken.

De Franse psychiater Pierre Janet (1859–1947) beschreef het mechanisme van de delen van de persoonlijkheid die onbewust bleven, vooral bij “hysterische” patiënten. Hij noemde dit dissociatie. Volgens hem ontstaat dit door een gebrek aan integratie van het persoonlijke bewustzijn. Hij ontdekte dat deze afzonderlijke bewustzijnstoestanden min of meer onafhankelijk van elkaar functioneren. Hij schreef dit verschijnsel vooral toe aan intense emoties tijdens traumatische gebeurtenissen die niet konden worden verwerkt. Deze emotionele herinneringen belanden dan in het onbewuste. De gedissocieerde herinnering blijft op een onbewust niveau actief en veroorzaakt klachten. In die tijd richtten psychiaters zich voornamelijk op hysterische patiënten.

De Veelheid van de Persoon

Sigmund Freud (1856–1939), die als neuroloog werkte, onderzocht eveneens patiënten met wat destijds “hysterie” en “neurose” werd genoemd. In lijn met de toenmalige opvattingen verklaarde hij dat deze problemen voortkwamen uit het onbewuste.
Hij bouwde voort op het idee van de gelaagdheid van de ziel en maakte onderscheid tussen het Id, het Ego en het Superego. Deze driedeling kan ook worden gezien als een vorm van veelheid. Freud beschreef de innerlijke strijd in de mens die hieruit voortkomt.

William James (1842–1910) onderzocht een breed scala aan onderwerpen, waaronder hypnose en religieuze ervaringen. Hij introduceerde het concept van de stroom van bewustzijn (“stream of consciousness”), geïnspireerd door het boeddhisme. Net als Wundt geloofde James dat introspectie een middel tot zelfkennis was.
Zijn beschrijvingen van het Zelf, en vooral zijn term “social selves” (sociale zelven), liggen zeer dicht bij het begrip van persoonlijkheidsdelen binnen Voice Dialogue.

De Archetypische Vader: C.G. Jung

Carl Gustav Jung (1875–1961) ontwikkelde zijn eigen theorie over het onbewuste, waarin hij onderscheid maakte tussen het individuele onbewuste en het collectieve onbewuste. Hij ontwierp een gedifferentieerd model waarin archetypische delen, complexen, en zowel collectieve als persoonlijke aspecten een rol spelen.
Hij zag het Zelf (Selbst) als het resultaat van de vereniging van het bewuste en het onbewuste. Elk persoonlijkheidsdeel wordt gedragen door een onderliggend archetypisch (universeel) deel.

Dit principe sluit volledig aan bij de uitgangspunten van Voice Dialogue. In Voice Dialogue kan men via de techniek van ‘stretching’ contact maken met een diepere, archetypische laag. De complexen zijn verstorende delen waarmee de persoon sterk geïdentificeerd kan raken. Net als persoonlijkheidsdelen hebben volgens Jung ook de complexen een eigen wil, maar ze opereren onder het oppervlak van het bewustzijn.
Het concept van het Bewuste Ego (Aware Ego) in Voice Dialogue vindt zijn oorsprong in Jungs beschrijving van hoe het ego zich verhoudt tot het bewustzijn. Binnen Voice Dialogue werd later het begrip ‘proces’ toegevoegd. Ook het idee van de ‘schaduw’ uit Jungs werk is overgenomen in Voice Dialogue.

De Lagen van de Psyche

Roberto Assagioli (1888–1974) ontwikkelde de psychosynthese, voortbouwend op het werk van James, Jung en Adler. Hij werkte een tijd intensief samen met Jung in de Burghölzli-kliniek.
Waar Jung echter zei dat hij alleen geïnteresseerd was in “de kelder van de mens”, richtte Assagioli zich op “het hele gebouw”. Zijn psychosynthese wilde de cliënt toegang geven tot alle niveaus van de persoonlijkheid. Daarmee liep hij vooruit op Maslow’s zelfverwerkelijking.

Hij beschreef het lagere, midden- en hogere Zelf en het collectieve onbewuste. Het bewuste Zelf reist door de verschillende lagen van het bewustzijn naar het hogere Zelf. Met psychosynthese bood Assagioli een samenhangende methode om zowel de verschillende delen als het geheel naar een hoger, transpersoonlijk Zelf te brengen.

Het Moderne Tijdperk

De term “Disowned Self” (verloochend zelf) is oorspronkelijk afkomstig van Nathaniel Branden (1930–2014). Voor Branden had dit te maken met de emoties die men ontkent als gevolg van identificatie met het verstand — vooral bij mensen die rationeel in het leven staan.
Hal en Sidra Stone gebruikten deze term later in een bredere zin. Zij introduceerden ook de term “Primary Selves” (primaire zelven). De primaire en verloochende zelven vullen elkaar goed aan (Hal & Sidra Stone, 2007).

John Watkins (1913–2012) en zijn vrouw Helen Watkins ontwikkelden de Ego State Therapy binnen de hypnotherapie. Ze bouwden voort op de Ego-psychologie van Paul Federn (1871–1950), die zelf beïnvloed was door Janet, Freud en Jung.
Ego State Therapy is een richting binnen de hypnotherapie die werkt met gedissocieerde delen van de persoonlijkheid. Hoewel deze delen lijken op subpersoonlijkheden in Voice Dialogue, verwijst Ego State Therapy vooral naar onderdrukte, getraumatiseerde delen van de psyche.

Voice Dialogue vergeleken met andere methoden

Ego State Therapy

De Ego State Therapy werd oorspronkelijk ontwikkeld door John G. Watkins (1913–2012) en Helen Watkins (1921–2002).
Omdat deze methode zowel een psychoanalytische werkwijze als hypnose gebruikt, wordt ze ook wel hypno-analytisch genoemd.
Ego State Therapy wordt vooral toegepast bij emotioneel verwaarloosde of getraumatiseerde, neurotische cliënten.

De ego-delen in deze therapievorm lijken aan de oppervlakte sterk op de subpersoonlijkheden in Voice Dialogue.
Het verschil is echter dat de ego-delen in Ego State Therapy gedissocieerd zijn door trauma.
Cliënten rapporteren vaak dat ze bepaalde symptomen of aspecten van hun persoonlijkheid als los van zichzelf ervaren.
Ze zeggen bijvoorbeeld:

“Er is iets in mij dat vreetbuien heeft.”
“Ik ben zelf geen perfectionist, maar iets in mij is het wel.”

Dergelijke uitspraken kunnen wijzen op de aanwezigheid van zogenaamde ‘ego states’.
Het doel van Ego State Therapy is dat deze delen leren samen te werken, zodat de cliënt de trauma’s uit het verleden kan verwerken.

Een overeenkomst met Voice Dialogue is dat de cliënt zich bewust wordt van de verschillende persoonlijkheidsdelen.
Een belangrijk verschil is echter dat Ego State Therapy zich vooral richt op getraumatiseerde delen, terwijl Voice Dialogue werkt met polariteiten (tegenovergestelde delen van de psyche).

Gestalttherapie

De Gestalttherapie werd ontwikkeld door Fritz Perls (1893–1970).
Deze vorm van therapie richt zich op het versterken van het bewustzijn van sensaties, waarnemingen, lichamelijke gevoelens, emoties en gedrag in het hier en nu.
Het doel is een evenwicht te creëren tussen het zelf en de omgeving.

Een overeenkomst met Voice Dialogue is het gebruik van de stoeltechniek: de cliënt wordt uitgenodigd om vanuit verschillende posities te spreken om zich bewust te worden van wat zich innerlijk afspeelt.
In Voice Dialogue wordt de cliënt eveneens gevraagd om fysiek een andere plek in de ruimte in te nemen wanneer een bepaalde subpersoonlijkheid wordt aangesproken.

Het verschil is dat in Gestalttherapie de verschillende delen met elkaar in gesprek gaan, terwijl dat in Voice Dialogue niet gebeurt.
In Voice Dialogue voert de begeleider een diepgaand gesprek met één deel tegelijk, dat meestal langer en intensiever is.
De facilitator is zich bewust van het bestaan van polariteiten binnen de psyche.
In Voice Dialogue wordt gewerkt aan de ontwikkeling van het Bewuste Ego, dat losstaat van de delen en centraal staat in het bewustwordingsproces.
Vanuit deze positie kan men de tegengestelde delen beter hanteren.

Transactionele Analyse (TA)

Binnen de Transactionele Analyse van Eric Berne (1910–1970) wordt gesproken over drie egoposities:

de Ouderpositie,
de Volwassenpositie,
en de Kindpositie.

Deze posities zijn concrete varianten van de Freudiaanse begrippen Superego, Ego en Id.
De methode is gestructureerd en schenkt meer aandacht aan het verleden van de cliënt dan Gestalttherapie doet.
Ook hier wordt gebruikgemaakt van de stoeltechniek.
Men gaat ervan uit dat de egoposities ook op fysiologisch niveau aanwezig zijn.

Er zijn duidelijke overeenkomsten met Voice Dialogue, zoals het werken met verschillende posities en het idee dat deze in het lichaam kunnen worden waargenomen.
Een belangrijk verschil is echter dat Voice Dialogue met veel meer delen of posities werkt en dat er geen directe koppeling met Freud wordt gemaakt.
Bovendien gebruikt Voice Dialogue het Bewustzijnsperspectief en schenkt het meer aandacht aan energie en beleving.

Schematherapie

Schematherapie, ontwikkeld door Jeffrey E. Young (1950), wordt toegepast bij mensen met persoonlijkheidsstoornissen of chronische klachten wanneer andere therapieën niet effectief blijken.
Deze methode combineert elementen uit de cognitieve gedragstherapie, psychoanalytische objectrelatietheorie, hechtingstheorie en Gestalttherapie.

Een schema-modus bestaat uit een cluster van schema’s waarin bepaalde copingstijlen worden gebruikt, zoals vermijding of overcompensatie.
Levensgebeurtenissen die als verstorend worden ervaren, kunnen onaangename herinneringen oproepen en bepaalde schema-modi activeren.
Bij gezonde personen zijn deze schema-modi mild, maar bij mensen met persoonlijkheidsproblematiek kunnen ze intens reageren.
Deze delen lijken dan als het ware afgesplitst van de rest van de persoonlijkheid (Vreeswijk, 2006).

Tussen Schematherapie en Voice Dialogue bestaat een sterke overlap in referentiekader.
Een combinatie van beide methoden is dan ook goed mogelijk.
Via een ervaringsgerichte methode als Voice Dialogue kan de cliënt zich bewust worden van de schema-modi die op bepaalde momenten “de leiding nemen”.
Beide methoden helpen bovendien om contact te maken met de onderliggende behoeften.

Hoewel Schematherapie gericht is op gedragsverandering en Voice Dialogue op bewustwording, kan de directe ervaring via Voice Dialogue een diepgaande transformatie teweegbrengen.
Schematherapie werkt met vaste schema’s en modi, terwijl Voice Dialogue een vrijere benadering heeft — subpersoonlijkheden kunnen immers in oneindig veel variaties voorkomen.

Acceptance and Commitment Therapy (ACT)

De Acceptance and Commitment Therapy (ACT) werd ontwikkeld door Steven Hayes (1948).
Binnen deze benadering wordt onderscheid gemaakt tussen het Zelf als inhoud, het Zelf als proces en het Zelf als context.

Het Zelf als inhoud is kort gezegd de zelfbeschrijving van een persoon.
Deze functie van het Zelf komt sterk overeen met het Operationele Ego in Voice Dialogue.
Het Zelf als proces verwijst naar het voortdurende zelfbewustzijn — de stroom van gedachten, gevoelens en lichamelijke sensaties.
Dit vertoont gelijkenissen met het Bewuste Ego-proces in Voice Dialogue, maar is niet identiek, omdat Voice Dialogue zowel een energetische als een bewustzijnsverschuiving omvat, die gelijktijdig plaatsvinden.
Het Zelf als context verwijst naar het vermogen om waar te nemen en te beschrijven vanuit een perspectief of waarnemingspunt.
Deze functie lijkt sterk op de positie van Bewustzijn (Awareness) binnen Voice Dialogue.

Een van de doelen van ACT is om de cliënt meer aanwezig te laten zijn in de positie van het Zelf als context.
Net als bij Schematherapie is ACT gericht op gedragsverandering, en wordt er ook gewerkt aan cognitieve verandering, bijvoorbeeld via defusie.
Defusie is het proces waarbij iemand afstand neemt van zijn eigen gedachten door ze vanuit een observerende houding te bekijken.

In Voice Dialogue komt dit overeen met het fenomeen dis-identificatie — het loskomen van een primaire deelpersoonlijkheid om vanuit het Bewuste Ego te observeren.
Hoewel de stijl verschilt, is er dus duidelijke overlap tussen de twee methoden.
Technieken uit Voice Dialogue kunnen een waardevolle aanvulling zijn binnen de praktijk van ACT.

Psychosynthese

De grondlegger van de Psychosynthese is de Italiaanse psychiater Roberto Assagioli (1888–1974).
Psychosynthese is een omvattende benadering die zich richt op de ontwikkeling van het menselijke potentieel en zich bezighoudt met existentiële en spirituele vraagstukken.
Het doel is een synthese te creëren tussen de innerlijke en uiterlijke wereld, tussen het dagelijks leven en spirituele waarden.

Zowel Psychosynthese als Voice Dialogue erkennen het bestaan van subpersoonlijkheden en de multidimensionale en spirituele aspecten van de persoonlijkheid.
Beide methoden zien het werken met subpersoonlijkheden als een weg naar grotere integratie en innerlijke groei.

Toch verschillen ze in de manier waarop dit gebeurt:

Psychosynthese legt de nadruk op het Zelf en de ontwikkeling daarvan volgens het ‘Ei-model’, dat de fasen van persoonlijke groei weergeeft.
Voice Dialogue werkt met het concept van het Bewuste Ego en benadrukt dat het in essentie een ervaringsgerichte methode is, die spreekt van een bewustzijnsproces met verschillende lagen: persoonlijk, collectief en archetypisch.

In Voice Dialogue is de facilitator actief betrokken bij het dialogische werk.
Hij of zij helpt bij de ontwikkeling van het bewustzijnsproces van de cliënt, wat leidt tot directe ervaring van de primaire zelven, verloochende zelven, kwetsbaarheid, polariteiten en uiteindelijk tot de groei van het Bewuste Ego.
Een belangrijk verschil is ook het gebruik van energie: Psychosynthese werkt vaker met visualisaties, terwijl Voice Dialogue meer werkt met fysieke en emotionele energieën.

Internal Family Systems (IFS)

Internal Family Systems (IFS) is een therapievorm die uitgaat van de innerlijke delen van een persoon.
IFS werd ontwikkeld door Richard C. Schwartz (1949) in de jaren tachtig en heeft zijn oorsprong in de gezinstherapie.
Het beschouwt de innerlijke delen van een persoon als een innerlijk familiesysteem, dat op een vergelijkbare manier functioneert als een echte familie.

Binnen dit systeem hebben sommige delen de rol van ‘managers’ of ‘brandweerlieden’ (firefighters), terwijl andere delen ‘verbannen’ (exiles) zijn.
Sommige delen staan bovendien in polariteit tot elkaar.
Het doel van IFS is de cliënt te bevrijden van de last die dit innerlijke familiesysteem met zich meedraagt — een last die vaak voortkomt uit trauma of een disfunctioneel gezin in de jeugd.

Wanneer het Zelf wordt “genezen”, kan de cliënt zijn delen benaderen met compassie, nieuwsgierigheid en acceptatie.
Brandweerlieden treden in actie nadat de verbannen delen zijn geactiveerd, om deze te kalmeren of het systeem af te leiden (dissociatie).
Managers proberen het systeem zó te reguleren dat deze activering wordt voorkomen.

Het verschil met Voice Dialogue is dat Voice Dialogue werkt met een bewustzijnsmodel, waarin bewustzijn wordt gezien als een proces.
Voice Dialogue ziet subpersoonlijkheden als delen die in polariteit bestaan, en de “verbannen” delen uit IFS worden beschouwd als onderdeel van de verloochende zelven, die tegenover de primaire zelven staan.
Het doel van Voice Dialogue is de integratie van alle subpersoonlijkheden via de ontwikkeling van het Bewuste Ego, wat leidt tot energetische verschuivingen en transformatie van de persoonlijkheid.

Dit proces brengt de cliënt in directe ervaring van zijn primaire delen, kwetsbaarheid, polariteiten en de groei van het Bewuste Ego, wat uiteindelijk leidt tot meer integratie en innerlijke balans.

Emotionally Focused Therapy (EFT)

Emotionally Focused Therapy (EFT) is een vorm van relatietherapie gebaseerd op de hechtingstheorie (Bowlby) en de objectrelatietheorie (Melanie Klein).
Ze werd ontwikkeld door Susan M. Johnson (1947) en Les Greenberg (1945).
Deze benadering richt zich op de ervaring van beide partners en hun interactiepatronen, die vaak worden bepaald door emoties en gehechtheid.

Omdat EFT zich zowel op de innerlijke ervaring als op de interactie richt, ontstaat er een veranderingsproces op beide niveaus.
Dit proces wordt ook wel de reis (journey) genoemd.
EFT biedt een routekaart om de moeilijkheden tussen partners te begrijpen en te overwinnen.

De therapeut besteedt speciale aandacht aan de kwetsbaarheid van de partners en aan de plaatsen waar de intieme verbinding is verbroken.
De methode verloopt in drie fasen:

Stabilisatie (beoordeling en de-escalatie),
Herstructurering van de band (verandering van interactiepatronen),
Integratie en consolidatie.

Belangrijke aandachtspunten zijn veiligheid en verbinding, wat leidt tot meer openheid en een diepere band tussen de partners.
EFT helpt partners hun relatie opnieuw vorm te geven, zodat deze beter aansluit bij hun behoeften.
Uiteindelijk volgt een fase van consolidatie en integratie.

Voice Dialogue richt zich op het initiëren van een bewustzijnsproces met behulp van de facilitator.
Hoewel er enige overlap is met de houding van de therapeut in EFT, is Voice Dialogue niet primair gericht op verandering, maar op de transformatie van energie via bewustwording.

Voice Dialogue werkt niet alleen met kwetsbaarheid, maar ook met de primaire en verloochende zelven van beide partners.
Het leent zich uitstekend voor het begeleiden van het gehele partnerschapsysteem, waarbij gebruik wordt gemaakt van het interactiemodel van hechtingspatronen om te onderzoeken waar partners vastlopen en welke subpersoonlijkheden daarbij betrokken zijn.

Door de dialoog met deze delen wordt in beide partners een bewustzijnsproces op gang gebracht.
Verandering in de interactie is dan een natuurlijk gevolg van de ervaring van het Bewuste Ego-proces.